GALEGO. PATRIMONIO DA HUMANIDADE

Editorial da Revista Galega de Educación nº 44. Xuño 2009

Dise, e aceptamos, que na Amazonia, na riqueza e diversidade da súa vida, encontra a medicina un ámbito de extraordinario impacto investigador na procura de produtos non agresivos para a saúde humana. Dise, e aceptamos, que se salvamos entre todos e mediante decisións políticas, económicas e culturais colectivas a Amazonia, podéndollela deixar, en mellor estado de como chegou a finais do século XX, ás xeracións futuras, pasando de pais a fillos, entón poida que haxa unha oportunidade para todos. Dise, e aceptamos todo iso.

Tamén é certo que hai xente que non é consciente do asunto, nin dos problemas de todos; é, así mesmo, certo que hai persoas conscientes, pero que non acreditan no futuro; isto é, que non acreditan nun futuro sostible para lles deixar aos fillos, e pensan que o presente acaba mañá mesmo, e entón que nada paga a pena para máis adiante. Pensan que hai que explotar abrasiva e rapidamente, con lucro inmediato, todo aquilo que se cre que pode valer economicamente algo no mercado. Pensan que o horizonte está cegado. Todos estes son malos de convencer sobre as bondades da Amazonia, porque a miúdo nin queren oír falar do asunto ou mesmo pensan que entón xa non haberá hoxe “negocio”.

O galego é a nosa Amazonia; e ben certo que é como na proclama que nos convocou na gran manifestación cidadá e colectiva do pasado Día das Letras “ a nosa columna vertebral”.

O galego enche a nosa constitución e tradición histórica e social, que nunha pequena e escintilante medida se representa no Museo do Pobo Galego; vaian alí e leven nenos e mozos e díganlles como se chaman todas as cousas que alí hai, e explíquenlles os procesos de laboría e de socialización que ao seu través se levaron a cabo, cando menos, ata hai 50 anos; vexan se son capaces de atinar con outra fala e outra lingua que non a galega. E sexan conscientes de que o mundo do traballo chegaba ou estaba na cerna de todas as cidades galegas.

Fálenlles do grande ilustrado Sarmiento, que se escribía con científicos de Europa, en latín e díganlles que o facía sobre aspectos de botánica e outras materias da historia natural con referencia sempre a datos de Galicia, con nomes galegos á beira dos latinos. Fálenlles de todos os galegos e galegas que tiñan e teñen hoxe algunha consciencia explícita e algunha pretensión de trazar camiños para o horizonte colectivo, e non só para a procura da facenda e dos bens familiares, e vexan canda eles en que falaron, e en que escribiron cando puideron. Lean, canda eles, as fermosas páxinas de Sempre en Galicia de Castelao, con tanta devoción e curiosidade, cando menos, como se le El Quijote.

Pensen nas palabras que nomean, aínda hoxe, a multiplicidade do noso mundo natural, das nosas contornas xeográficas, as árbores que deixaron os avós para que mesmo nos desen froita que apreciamos. Pensen na fala maioritaria na infancia de todos os que hoxe sobordan os cincuenta anos no noso país. Ollemos para os nosos apelidos, caso de non estar espantosamente alterados, e vexan canto galego teñen. A nosa biodiversidade está na nosa lingua: a tradición que nos dá identidade colectiva; o sentido co que enfrontamos a creación literaria propia do noso tempo e para un mellor futuro; a capacidade de pensar un horizonte social con perspectivas de alterglobalización; a agudeza para explotar de modo sostible os nosos recursos, tamén está na lingua. O noso modo de estar no mundo e de relacionarnos, as nosas capacidades de ser ponte (por exemplo en Iberoamérica ou en África) tamén poden ter que ver e moito coa lingua.

E sendo así, temos a nosa Amazonia. Temos con nós dentro das casas, nas nosas escolas, nas nosas oficinas e aulas, nas nosas empresas, nos nosos consellos de dirección ou de alta dirección, a nosa Amazonia: un pulmón de biodiversidade cargado de futuro; tamén, un espazo de retos e de oportunidades.

E sendo así, a que vén falar de “imposicións”, dende a Xunta, dende a Consellería, dende voceiros xornalísticos aplaudidos en Madrid, neste actual estado de cousas que actualmente temos?; cal é o sentido de falar de tanta liberdade de escolla, como se non houber futuro e todo fose rematar mañá cedo?; cal é o sentido de desandar camiños e non precisamente para ensaiar outros mellores?; onde está a responsabilidade política que a todos nos convoca, se cadra mesmo como o fixeron Churchill cos ingleses ou de Gaulle con franceses e contra o fascismo, para o reto, para a construción da nosa biodiversidade, como célula de universalidade, e tamén, neste caso de multilingüismo?